యూజీసీ ఈక్విటీ నిబంధనలపై కేంద్రం కీలక నిర్ణయం: సుప్రీంకోర్టుకు ప్రభుత్వం

జనవరిలో 2026 నిబంధనలపై స్టే

యూజీసీ న ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లో సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు కొత్త నిబంధనలను ప్రకటించింది. అయితే వాటిలోని కొన్ని నిబంధనలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి. ముఖ్యంగా కుల ఆధారిత వివక్షకు సంబంధించిన నిబంధనలో ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ విద్యార్థులకు మాత్రమే రక్షణ కల్పిస్తూ, ఇతర వర్గాల విద్యార్థులను విస్మరించారని పిటిషనర్లు వాదించారు.

ఈ నిబంధనల రాజ్యాంగబద్ధతను సవాలు చేస్తూ సుప్రీంకోర్టులో పలు పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. వీటిని విచారించిన సుప్రీంకోర్టు యూజీసీ 2026 నిబంధనల అమలుపై స్టే విధించింది. నిబంధనల్లోని కొన్ని పదజాలం స్పష్టంగా లేదని, వాటిని దుర్వినియోగం చేసే అవకాశం ఉందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. తదుపరి ఆదేశాలు ఇచ్చేవరకు 2012లో రూపొందించిన పాత నిబంధనలనే అమలు చేయాలని స్పష్టం చేసింది.

వివక్ష ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి ప్రత్యేక వ్యవస్థ

2026 నిబంధనల ప్రకారం దేశంలోని విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు, ఇతర ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లో సమాన అవకాశాల కేంద్రాలు, ఈక్విటీ కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది. విద్యార్థులపై వివక్షకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులను స్వీకరించడం, విచారించడం, బాధితులకు న్యాయం చేయడం వీటి ప్రధాన బాధ్యత. ముఖ్యంగా సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాల విద్యార్థులకు రక్షణ కల్పించడం ఈ నిబంధనల ఉద్దేశ్యం.

అయితే కుల వివక్ష నిర్వచనంలో కొన్ని వర్గాలకే పరిమితంగా రక్షణ కల్పించడం వల్ల ఇతర విద్యార్థులకు అన్యాయం జరుగుతుందని పిటిషనర్లు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. అన్ని వర్గాల విద్యార్థులకు సమానంగా ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం ఉండాలని కోరారు.

రోహిత్ వేముల, పాయల్ తడ్వీ కేసుల నేపథ్యంలో

ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లో కుల వివక్షను అరికట్టేందుకు బలమైన వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలనే అంశం 2019లో సుప్రీంకోర్టుకు చేరింది. హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ పరిశోధక విద్యార్థి రోహిత్ వేముల, వైద్య విద్యార్థిని పాయల్ తడ్వీ మరణాల నేపథ్యంలో వారి కుటుంబ సభ్యులు ఈ అంశంపై న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించారు. విద్యాసంస్థల్లో వివక్షను నిరోధించేందుకు సమర్థవంతమైన నిబంధనలు రూపొందించాలని కోరారు.

ఈ నేపథ్యంలో యూజీసీ 2012 నిబంధనల స్థానంలో 2026లో కొత్త నిబంధనలను తీసుకొచ్చింది. అయితే వాటి అమలుపై వివాదాలు తలెత్తడంతో సుప్రీంకోర్టు జోక్యం చేసుకుంది.

తాజా విచారణలో కేంద్రం కమిటీ ఏర్పాటును పరిశీలిస్తున్నట్లు వెల్లడించడంతో ఈక్విటీ నిబంధనల్లో మార్పులు వచ్చే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే కమిటీ సభ్యుల వివరాలు, విధివిధానాలు, కొత్త నిబంధనల రూపకల్పనపై ఇంకా అధికారిక ప్రకటన వెలువడలేదు. ఈ కేసు విచారణను సుప్రీంకోర్టు నాలుగు వారాలకు వాయిదా వేసింది.

సుప్రీంకోర్టు సూచనలతో యూజీసీ 2026 ఈక్విటీ నిబంధనలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకునే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. ఈ నిబంధనలను మరోసారి సమీక్షించేందుకు ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు కేంద్రం సుప్రీంకోర్టుకు వెల్లడించింది. విద్యాసంస్థల్లో కుల వివక్షను అరికట్టడంతోపాటు ప్రతి విద్యార్థికి సమాన న్యాయం జరిగేలా నిబంధనలను రూపొందించాలని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం సూచించింది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ నిబంధనలపై ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటోంది?

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ నిబంధనలను మరోసారి సమీక్షించేందుకు ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు సుప్రీంకోర్టుకు వెల్లడించింది.

యూజీసీ 2026 నిబంధనలపై ఎందుకు స్టే విధించారు?

నిబంధనల్లోని కొన్ని పదజాలం స్పష్టంగా లేదని, వాటిని దుర్వినియోగం చేసే అవకాశం ఉందని భావించి సుప్రీంకోర్టు స్టే విధించింది.