పంజాబ్ పంట వ్యర్థాల దహనం: ప్రభుత్వ లెక్కల కంటే 7 రెట్లు ఎక్కువ మంటలు.. శాస్త్రవేత్త సంచలన అంచనా

ఈ రెండు లెక్కల మధ్య భారీ వ్యత్యాసం ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చనీయాంశమైంది. ప్రభుత్వ సంస్థలు ఉపయోగిస్తున్న శాటిలైట్లు సాధారణంగా మధ్యాహ్నం సమయంలోనే భూమిని ఎక్కువగా పరిశీలిస్తాయని, కానీ రైతులు పంట వ్యర్థాలను తగులబెట్టే సమయాన్ని సాయంత్రం 4 నుంచి 5 గంటల మధ్యకు మార్చడం వల్ల అనేక మంటలు వాటి కంటికి చిక్కడం లేదని జెత్వా వివరించారు. గతంలో మధ్యాహ్నం 1 నుంచి 2 గంటల మధ్య ఎక్కువగా మంటలు కనిపించేవని, కానీ ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో దహనం చేసే సమయం క్రమంగా మారిందని ఆయన విశ్లేషించారు. కొన్ని గంటల్లోనే మంటలు ఆరిపోవడంతో, తర్వాతి శాటిలైట్ పరిశీలనలో వాటిని గుర్తించడం కష్టమవుతోందని తెలిపారు.

పంజాబ్లోని అధికారిక లెక్కల ప్రకారం, తర్న్ జిల్లాలో అత్యధికంగా 654 ఘటనలు నమోదయ్యాయి. ఆ తర్వాత ఫిరోజ్పూర్లో 592, సంగ్రూర్లో 488, బఠిండాలో 406 ఘటనలు గుర్తించారు. పంట వ్యర్థాల దహనాన్ని అరికట్టడంలో నిర్లక్ష్యం వహించారనే కారణంతో 18 మంది నోడల్ అధికారులపై చర్యలు ప్రారంభించినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు.

అయితే, 34 వేల సంఖ్య అనేది శాస్త్రవేత్త చేసిన శాటిలైట్ ఆధారిత అంచనా మాత్రమేనని, ఇది అధికారికంగా ధృవీకరించిన ఘటనల సంఖ్య కాదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. శాటిలైట్ పరిశీలన సమయాలు, పరికరాల సామర్థ్యం, లెక్కింపు పద్ధతుల వల్ల ఇలాంటి వ్యత్యాసాలు రావచ్చని వారు చెబుతున్నారు. పంట వ్యర్థాల దహనం వల్ల వెలువడే పొగ ఉత్తర భారతదేశంలోని గాలి నాణ్యతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. అసలు ఎన్ని మంటలు సంభవిస్తున్నాయనే విషయంలోనే ఇంత వ్యత్యాసం ఉంటే, కాలుష్య నియంత్రణ చర్యలు ఎంతవరకు ఫలిస్తున్నాయనే ప్రశ్న ఇప్పుడు తెరపైకి వచ్చింది.

పంజాబ్, హర్యానాలో పంట వ్యర్థాల దహనంపై ప్రభుత్వ గణాంకాలకు, శాటిలైట్ డేటా ఆధారిత అంచనాలకు మధ్య భారీ వ్యత్యాసం ఉంది. ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం 4,459 మంటలు నమోదవ్వగా, శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ హిరెన్ జెత్వా అంచనా ప్రకారం సుమారు 34,000 మంటలు సంభవించి ఉండవచ్చు. మధ్యాహ్నం కాకుండా సాయంత్రం దహనం చేయడం, మంటలు త్వరగా ఆరిపోవడం వంటి కారణాల వల్ల శాటిలైట్లు వీటిని గుర్తించలేకపోతున్నాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఇది ఢిల్లీ కాలుష్యానికి దోహదం చేస్తోంది.

శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ హిరెన్ జెత్వా అంచనా ఏమిటి?

శాటిలైట్ డేటాను విశ్లేషించిన డాక్టర్ హిరెన్ జెత్వా, పంజాబ్, హర్యానాలో కలిపి సుమారు 34,000 మంటలు సంభవించి ఉండవచ్చని అంచనా వేశారు.

శాటిలైట్లు మంటలను ఎందుకు గుర్తించలేకపోతున్నాయి?

రైతులు పంట వ్యర్థాలను సాయంత్రం 4-5 గంటల మధ్య తగులబెట్టడం, మంటలు త్వరగా ఆరిపోవడం వల్ల శాటిలైట్లు వాటిని గుర్తించలేకపోతున్నాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.