వ్యర్థాల నుంచి చేపల మేత: ఐసీఏఆర్ వినూత్న సాంకేతికత, రైతులకు భారీ ఆదా

ఐసీఏఆర్ కు చెందిన సెంట్రల్ ఇన్ల్యాండ్ ఫిషరీస్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (సీఐఎఫ్ఆర్ఐ) ఈ విధానంపై 15 ఏళ్లకు పైగా పరిశోధనలు నిర్వహించింది. ఈ పరిశోధనల ఆధారంగా చేపలకు అవసరమైన పోషకాలను అందించే సమతుల్య మేత తయారీ విధానాలను రూపొందించారు. రోహు, కట్లా, మృగాల్ వంటి ప్రధాన మంచినీటి చేపలతో పాటు తిలాపియా, పంగాసియస్, అలంకరణ చేపల పెంపకంలోనూ ఈ మేతను పరీక్షించారు.

క్షేత్రస్థాయి ప్రయోగాల ప్రకారం, ఈ సాంకేతికతతో చేపల మేత తయారీ ఖర్చు 20 నుంచి 30 శాతం వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. సంప్రదాయ మేతలో ఉపయోగించే చేపల పొడికి ప్రత్యామ్నాయంగా 75 నుంచి 100 శాతం వరకు ఇతర ప్రోటీన్ పదార్థాలను వినియోగించవచ్చని పరిశోధనల్లో గుర్తించారు. అంతేకాకుండా, చేపల ఉత్పత్తి 15 నుంచి 20 శాతం పెరిగినట్లు ప్రయోగాత్మక ఫలితాలు సూచించాయి. ఈ విధానం దేశంలోని చేపల పెంపకం రంగానికి ఏటా సుమారు రూ.1,200 కోట్ల నుంచి రూ.1,400 కోట్ల వరకు ఆర్థిక ప్రయోజనం అందించగలదని అంచనా.

సీఐఎఫ్ఆర్ఐ కేజ్ గ్రో ఫ్లోటింగ్ ఫీడ్, రెష్మీన్ మేత సిరీస్, బ్లాక్ సోల్జర్ ఫ్లై లార్వాలతో తయారు చేసిన మేత, పట్టుపురుగుల ప్యూపా ఆధారిత మేత వంటి ఉత్పత్తులను రూపొందించింది. చిన్న స్థాయి వ్యాపారులు రోజుకు అర టన్ను మేత తయారు చేసే స్థాయి నుంచి పెద్ద సంస్థలు ఏడాదికి 50 వేల టన్నుల వరకు ఉత్పత్తి చేసేలా ఈ సాంకేతికతను విస్తరించవచ్చు. మేత నాణ్యత, భద్రత, పోషక విలువలు ఒకే విధంగా ఉండేలా తయారీ ప్రక్రియకు నిర్దిష్ట ప్రమాణాలను కూడా రూపొందించారు.

వ్యవసాయ, ఆహార పరిశ్రమల వ్యర్థాలను మళ్లీ వినియోగించడం ద్వారా వ్యర్థాల నిర్వహణ సమస్యకు పరిష్కారం లభిస్తుంది. చేపల రైతులకు తక్కువ ధరకు నాణ్యమైన మేత అందుబాటులోకి వస్తుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మేత తయారీ యూనిట్ల ఏర్పాటుతో కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు కూడా ఏర్పడవచ్చు. ఈ విధానం అమలుతో చేపల పెంపకం ఖర్చులు తగ్గి, రైతుల ఆదాయం పెరగడంతో పాటు, దేశంలో మత్స్య ఉత్పత్తి రంగం మరింత స్థిరమైన అభివృద్ధి సాధించేందుకు దోహదపడనుంది.

భారత వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ఐసీఏఆర్) శాస్త్రవేత్తలు సేంద్రియ వ్యర్థాలను అధిక ప్రోటీన్లు కలిగిన చేపల మేతగా మార్చే వినూత్న సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేశారు. ఈ విధానం ద్వారా మేత ఖర్చును 20-30 తగ్గించి, ఉత్పత్తిని 15-20 పెంచవచ్చు. వరి తవుడు, టపియోకా వ్యర్థాలు, బ్లాక్ సోల్జర్ ఫ్లై లార్వాలు వంటివి దీని తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.

ఈ కొత్త మేత వల్ల రైతులకు కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?

ఈ మేత వల్ల చేపల పెంపకం ఖర్చు 20-30% తగ్గుతుంది, ఉత్పత్తి 15-20% పెరుగుతుంది. దీంతో రైతులకు ఆర్థికంగా ప్రయోజనం చేకూరుతుంది.

ఈ మేత తయారీలో ఏయే పదార్థాలను ఉపయోగిస్తారు?

వరి తవుడు, టపియోకా వ్యర్థాలు, నూనె గింజల పిండి, బీరు తయారీ అవశేషాలు, బ్లాక్ సోల్జర్ ఫ్లై లార్వాలు, పట్టుపురుగుల ప్యూపాలు వంటివి ఉపయోగిస్తారు.